Op 28 januari 2025 heeft het ministerie van SZW de Kamerbrief ‘Opvolging rapport OCTAS’ gepubliceerd over de voorgenomen wijzigingen in het arbeidsongeschiktheidsstelsel. Hoewel er nog geen definitieve beslissingen zijn genomen, schetst de brief een beeld van de richting die het beleid waarschijnlijk zal opgaan. In dit artikel zetten wij de belangrijkste punten uit de Kamerbrief op een rij.
De OCTAS-Commissie
Met de Kamerbrief reageert minister Van Hijum op de adviezen van de commissie OCTAS. In 2022 werd deze commissie opgericht om het arbeidsongeschiktheidsstelsel betaalbaar, uitvoerbaar en begrijpelijk te maken en te houden. Begin 2024 publiceerde de commissie het eindrapport ‘Toekomst van het arbeidsongeschiktheidsstelsel’. Hierin worden drie mogelijke varianten voor een vereenvoudigd arbeidsongeschiktheidsstelsel voorgesteld:
- Huidig stelsel beter: verbeteringen binnen het bestaande stelsel, waaronder een lagere arbeidsongeschiktheidsdrempel en een regeling voor zelfstandigen.
- Werk staat voorop: focus op wat mensen wél kunnen, met eerst een re-integratieuitkering en daarna een eventuele arbeidsongeschiktheidsbeoordeling.
- Basis voor werkenden: één uniforme regeling voor alle werkenden met een basisverzekering voor ziekte en arbeidsongeschiktheid.
Kamerbrief opvolging rapport OCTAS
In de Kamerbrief wordt met een aantal wijzigingen voor de korte termijn voorgesteld om het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel te vereenvoudigen. Dit sluit aan op ‘Huidig stelsel beter’ uit het OCTAS-rapport. Voor de lange termijn wordt onderzocht of er een stelsel mogelijk is dat zich richt op wat mensen wél kunnen in plaats van wat ze niet kunnen (‘Werk staat voorop’) en gelijke rechten en plichten voor alle werkenden (‘Basis voor werkenden’).
Wijzigingen op ‘korte termijn’
De onderstaande opsomming is een greep uit de mogelijke maatregelen op de korte termijn. Let wel, in een politiek landschap betekent ‘op korte termijn’ niet dat veranderingen binnen enkele maanden zijn doorgevoerd. Het schetst een richting voor een politieke en maatschappelijke discussie, die voorafgaat aan besluitvorming. Een eventuele wetswijziging neemt vervolgens nog eens gemiddeld twee jaar in beslag.
- Afschaffen IVA en vervolguitkering: het voorstel is om voorlopig dicht bij het huidige stelsel te blijven en over te gaan naar één WIA-uitkeringsregime. Dit houdt in dat de IVA-uitkering en de WGA-vervolguitkering (VVU) mogelijk worden afgeschaft. In plaats van een vervolguitkering krijgen mensen dan een loonaanvullingsuitkering. De hoogte hiervan hangt af van hun inkomen, maar is altijd hoger dan de vervolguitkering.
- Verlaging WIA-drempel naar 25 of 15 procent: er wordt gekeken naar de mogelijkheid om de WIA-drempel te verlagen van 35 naar 25 of zelfs 15 procent. Hierdoor kan eerder aanspraak worden gemaakt op een WIA-uitkering. De financiële gevolgen van deze aanpassing zijn aanzienlijk. Een verlaging naar 25 procent leidt per jaar tot 290 miljoen euro extra kosten, een verlaging naar 15 procent tot 500 miljoen. Omdat deze keuze directe raakvlakken heeft met de Europese normen, is niet uitgesloten dat een verlaging wordt doorgevoerd.
- Doorbelasten WIA-uitkeringslasten: als de IVA-uitkering wordt afgeschaft, zullen voor veel werkgevers de lasten stijgen. WGA-uitkeringen worden tenslotte grotendeels doorbelast aan (oud-)werkgevers, terwijl de IVA wordt gefinancierd met Aof-gelden. Om werkgevers tegemoet te komen in de stijgende lasten, wordt een verlaging van de Aof-premie voorgesteld en het verkorten van de periode waarin de WGA wordt doorbelast aan werkgevers van tien naar vijf jaar. Daarnaast is voorgesteld om de doorrekening van de uitkeringen op te splitsen, waarbij een percentage ten laste van de werkgever komt en een deel niet wordt toegerekend. Ondanks deze maatregelen is echter de verwachting dat de lasten voor werkgevers alsnog zullen stijgen.
Wijzigingen op lange termijn
Voor de lange termijn zijn fundamentele keuzes nodig, waarbij het essentieel is om het stelsel in zijn geheel te bekijken. De minister geeft in de Kamerbrief aan te willen onderzoeken hoe een stelsel eruit kan zien als het zich richt op wat mensen nog wél kunnen in plaats van wat ze niet kunnen. Daarnaast bestaat het idee om een stelsel te ontwikkelen waarin alle werkenden min of meer gelijke rechten en plichten hebben.
Hoe nu verder? Wanneer gaan de veranderingen in?
Er zijn nog geen definitieve besluiten genomen. De minister heeft aangegeven dat hij de Kamer vóór de zomer van 2025 zal informeren over het pakket maatregelen voor de korte termijn. Dit pakket bevat tevens een planning van de benodigde wetgeving en de financiële consequenties.
Verder wordt het komende jaar gebruikt om in samenwerking met andere belanghebbenden te komen tot concrete voorstellen. Op welke termijn er meer duidelijkheid komt over de voorstelde wijzigingen voor de lange termijn is niet bekend, wel zal de minister de Kamer op de hoogte houden van de voortgang van deze plannen.
Op de hoogte blijven?
Onze HR specialisten houden de ontwikkelingen op het gebied van OCTAS en de veranderingen in het arbeidsongeschiktheidsstelsel nauwlettend in de gaten. Wil je op de hoogte blijven? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.
Heb je nog vragen over dit bericht? Neem dan gerust contact op met een van onze HR specialisten via info@oaz.nl of bel 088 5600 700.
